เก้าอี้ขาโยกหนึ่งตัว เมื่อสามสิบปีก่อนมันจะถูกยกไปหาช่างท้ายซอย วันนี้มันมีแนวโน้มจะไปจบที่กองขยะ พร้อมกับเก้าอี้ตัวใหม่ที่สั่งออนไลน์แล้วมาถึงในวันเดียวกัน ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดเพราะคนรุ่นเราขี้เกียจกว่ารุ่นก่อน มันเกิดเพราะสมการราคาถูกเขียนใหม่ทั้งระบบ ของใหม่ถูกลงจนค่าแรงซ่อมแพงกว่าซื้อใหม่ และของจำนวนมากถูกผลิตมาแบบซ่อมไม่ได้ตั้งแต่ต้น ชิ้นส่วนอัดกาว น็อตหัวพิเศษ อะไหล่ที่ไม่มีขายแยก
แต่กระแสโลกกำลังตีกลับอย่างมีนัยสำคัญ สหภาพยุโรปเดินหน้าเรื่องสิทธิในการซ่อม โดยออกกฎที่บังคับผู้ผลิตสินค้าบางกลุ่มให้ต้องมีอะไหล่และข้อมูลการซ่อมให้ช่างอิสระเข้าถึงได้ในระยะเวลาที่กำหนด ร้านกาแฟซ่อมของที่อาสาสมัครช่วยกันซ่อมของฟรีเกิดขึ้นในหลายประเทศ และแบรนด์เสื้อผ้ากลางแจ้งบางเจ้าถึงขั้นทำแคมเปญบอกลูกค้าให้ซ่อมแทนซื้อใหม่ เบื้องหลังทั้งหมดคือความเข้าใจร่วมว่าขยะของโลกไม่มีที่ไปแล้วจริง ๆ
ในสเกลบ้านเรา วัฒนธรรมซ่อมเริ่มตั้งแต่วันเลือกซื้อ ไม่ใช่วันที่ของพัง ก่อนจ่ายเงินลองถามสามคำถาม ของชิ้นนี้ถอดประกอบได้ไหม อะไหล่หาได้ไหม และมีใครรับซ่อมมันไหม เฟอร์นิเจอร์ไม้จริงที่เข้าเดือยตอบผ่านทั้งสามข้อ มันขัดใหม่ได้ เปลี่ยนขาได้ ส่งต่อรุ่นลูกได้ ส่วนของราคาถูกหลายชิ้นตอบไม่ผ่านสักข้อ ราคาที่ดูประหยัดจึงเป็นราคาผ่อนจ่าย โดยงวดสุดท้ายชำระในวันที่มันพังแล้วเราต้องซื้อใหม่ทั้งชิ้น
ทักษะการซ่อมพื้นฐานก็คุ้มค่าที่จะมี ไขควงสองสามขนาด ประแจเลื่อน กาวไม้ กระดาษทราย และเทปพันเกลียว รวมกันไม่กี่ร้อยบาท แต่แก้ปัญหาในบ้านได้เกินครึ่งของที่เราเคยเรียกช่าง บานพับหลวม เก้าอี้คลอน ก๊อกหยด ลูกบิดฝืด ทั้งหมดนี้เป็นงานสิบนาทีสำหรับคนที่มีเครื่องมือและยอมลองสักครั้ง ในยุคที่วิดีโอสอนซ่อมมีอยู่เต็มอินเทอร์เน็ต อุปสรรคจริงคือความเชื่อว่าตัวเองทำไม่ได้ ไม่ใช่ความรู้
มีจุดที่ต้องพูดให้ตรงคือการซ่อมไม่ได้คุ้มเสมอไป งานที่เกี่ยวกับไฟฟ้า แก๊ส และโครงสร้าง ควรเป็นงานของช่างมืออาชีพเสมอ ไม่ว่าจะมีวิดีโอสอนมากแค่ไหน และของบางชิ้นที่เสื่อมประสิทธิภาพมากอย่างเครื่องใช้ไฟฟ้ารุ่นเก่าที่กินไฟสูง การเปลี่ยนใหม่อาจดีกว่าทั้งในแง่เงินและสิ่งแวดล้อม การซ่อมทุกอย่างโดยไม่คิดจึงไม่ใช่คำตอบ คำตอบคือการมีทางเลือกทั้งสองทางในหัวก่อนตัดสินใจ
เรามองการซ่อมเป็นเรื่องของความสัมพันธ์ด้วยครับ ของที่เราลงมือซ่อมเองสักครั้ง ขันน็อต เปลี่ยนสายไฟ ปะรอยไม้ จะเปลี่ยนสถานะจากสินค้าเป็นข้าวของของเราจริง ๆ เราจะดูแลมันดีขึ้น ใช้มันนานขึ้น และคิดหนักขึ้นก่อนซื้ออะไรใหม่เข้าบ้าน บ้านที่มีกล่องเครื่องมือหนึ่งกล่องกับความเชื่อว่าของพังคือของที่ยังไม่ได้ซ่อม จะยั่งยืนกว่าบ้านที่มีตะกร้าช้อปปิ้งออนไลน์เปิดค้างไว้ตลอดเวลา
