เปิดราคาคอนโดริมเจ้าพระยาเทียบกับตึกเดียวกันในฝั่งที่หันเข้าเมือง ส่วนต่างต่อตารางเมตรบอกอะไรบางอย่างที่เก่ากว่าตลาดอสังหาริมทรัพย์มาก ลอนดอนแพงที่สุดริมแม่น้ำเทมส์ ปารีสอวดตัวเองที่สุดริมแม่น้ำแซน เซี่ยงไฮ้ นิวยอร์ก ซิดนีย์ เหมือนกันหมด มนุษย์ทุกวัฒนธรรมยอมจ่ายแพงขึ้นเพื่ออยู่ใกล้น้ำ ทั้งที่ในเมืองสมัยใหม่ไม่มีใครต้องใช้แม่น้ำเพื่อกิน อาบ หรือเดินทางอีกแล้ว
คำอธิบายที่ตรงที่สุดและจับต้องได้คือวิว น้ำคือพื้นที่โล่งถาวรผืนสุดท้ายของเมือง วิวตึกที่ซื้อวันนี้อาจโดนตึกใหม่บังในสามปี แต่ไม่มีใครถมแม่น้ำสร้างคอนโดได้ วิวน้ำจึงเป็นวิวชนิดเดียวที่มีการรับประกันความถาวรมาให้ในตัว นักลงทุนที่เก๋าเกมรู้ข้อนี้ดี ราคาขายต่อของห้องวิวแม่น้ำจึงยืนแข็งกว่าห้องวิวเมืองในตึกเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ และช่วงที่ตลาดซบ ห้องวิวน้ำมักเป็นกลุ่มที่ราคาลดลงน้อยที่สุด
ชั้นถัดมาคือคุณสมบัติทางกายภาพที่คนไม่ค่อยพูดถึง ผิวน้ำสะท้อนแสงขึ้นมาที่เพดานห้อง ทำให้ห้องริมน้ำได้แสงในลักษณะที่ห้องหันเข้าตึกไม่มีวันได้ เป็นแสงที่นุ่ม กระจาย และเปลี่ยนตลอดวันตามสภาพผิวน้ำ นอกจากนั้นช่องว่างเหนือแม่น้ำยังเป็นทางลมธรรมชาติของเมือง ห้องริมน้ำจึงมักได้ลมสม่ำเสมอกว่า และอุณหภูมิผิวน้ำที่ต่ำกว่าผิวคอนกรีตก็ช่วยลดปรากฏการณ์เกาะความร้อนในย่านนั้นด้วย
ชั้นที่ลึกที่สุดอธิบายด้วยจิตวิทยา งานวิจัยด้านจิตวิทยาสิ่งแวดล้อมพบซ้ำ ๆ ว่าการมองน้ำสัมพันธ์กับระดับความเครียดที่ลดลงและอารมณ์ที่ดีขึ้น จนมีคำเรียกเฉพาะในวงการว่า blue space ที่ศึกษาคู่กับ green space มุมมองเชิงวิวัฒนาการอธิบายว่าบรรพบุรุษเราอยู่รอดได้ด้วยการตั้งถิ่นฐานใกล้แหล่งน้ำ ความรู้สึกปลอดภัยเมื่อเห็นน้ำจึงอาจฝังอยู่ในระบบประสาทเราลึกกว่าที่เหตุผลจะเข้าถึง
สำหรับคนไทยยังมีชั้นความทรงจำทับอีกชั้น กรุงเทพฯ เคยเป็นเมืองน้ำเต็มตัว บ้านหันหน้าเข้าคลอง ค้าขายทางเรือ วัดสำคัญทุกวัดยืนริมน้ำ และคำว่าหน้าบ้านเคยหมายถึงด้านที่ติดน้ำ ก่อนที่ถนนจะมาแล้วทุกบ้านหันหลังให้แม่น้ำภายในเวลาไม่กี่สิบปี การกลับไปอยู่ริมเจ้าพระยาในวันนี้จึงมีความหมายมากกว่าการซื้อวิว มันคือการกลับไปยืนในตำแหน่งที่เมืองนี้เคยยืนอยู่
การบ้านของผู้ซื้อริมน้ำมีจริงและควรตรวจให้ครบ เสียงเรือด่วนช่วงเช้าและเย็นดังกว่าที่คนคาด โดยเฉพาะห้องชั้นล่างถึงชั้นกลาง ความชื้นสูงกว่าย่านในเมืองอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งกระทบทั้งเฟอร์นิเจอร์ไม้และงานระบบ ค่าส่วนกลางของโครงการริมน้ำมักสูงกว่าค่าเฉลี่ยเพราะมีงานดูแลเขื่อนและท่าเรือเพิ่มเข้ามา และสิ่งที่ต้องดูให้ละเอียดที่สุดคือระดับความสูงของพื้นชั้นล่างเทียบกับระดับน้ำสูงสุดในรอบสิบปี รวมถึงแผนรับมือน้ำท่วมของโครงการ
ข้อสรุปในเชิงการลงทุนตรงไปตรงมาครับ ที่ริมน้ำคือของสะสมของเมือง มีจำนวนจำกัด ไม่ผลิตเพิ่ม และทุกรุ่นทุกยุคอยากได้เหมือนกันหมด สิ่งที่ทำให้ราคาต่างกันภายในกลุ่มเดียวกันจึงเป็นรายละเอียด ระยะห่างจากริมน้ำจริง มุมที่เปิดรับแม่น้ำได้กี่องศา และมีอะไรบังในอนาคตหรือไม่ สามข้อนี้คือสิ่งที่ควรใช้เวลาตรวจมากที่สุดก่อนจ่ายส่วนต่างที่แพงกว่าห้องวิวเมืองหลายแสนถึงหลายล้าน
