ตลาดเฟอร์นิเจอร์มีกฎเหล็กข้อหนึ่งที่ทุกคนรู้ ของออกจากร้านแล้วราคาเหลือครึ่ง โซฟาที่ซื้อมาสามหมื่นขายต่อได้ห้าพันถ้าโชคดี ตู้เสื้อผ้าที่ประกอบเองมักไม่มีตลาดมือสองเลย กฎข้อนี้ทำให้เฟอร์นิเจอร์เป็นค่าใช้จ่าย ไม่ใช่สินทรัพย์ ในสายตาของนักบัญชีทุกคน แล้วมีของกลุ่มหนึ่งที่ละเมิดกฎนี้มาต่อเนื่องหลายสิบปี คือเฟอร์นิเจอร์ยุค mid-century จากสแกนดิเนเวียและอเมริกา ที่ราคาวันนี้สูงกว่าราคาวันที่ออกจากโรงงานหลายเท่า และยังขยับขึ้นเรื่อย ๆ
ชื่อที่ตลาดจับตาคือ Hans Wegner, Finn Juhl, Arne Jacobsen จากเดนมาร์ก และ Charles กับ Ray Eames, George Nakashima จากอเมริกา งานของพวกเขาผลิตในช่วงราวทศวรรษ 1940 ถึง 1960 ในฐานะเฟอร์นิเจอร์สำหรับชนชั้นกลางที่ราคาเอื้อมถึง ไม่ใช่ของหรูสำหรับคนรวย ความตั้งใจเดิมคือทำของดีให้คนทั่วไปใช้ ซึ่งเป็นความตั้งใจเดียวกับที่นักออกแบบยุคหลังพูดถึงเสมอ ความต่างคืองานยุคนั้นทำสำเร็จ
เหตุผลที่ราคาขึ้นแยกได้เป็นสองชั้นที่ต้องแยกให้ออก ชั้นที่จับต้องได้คือคุณภาพจริง ไม้สักไม้โรสวูดคุณภาพระดับที่ใช้ในยุคนั้นแทบหาไม่ได้แล้วในตลาดวันนี้ ด้วยเหตุผลด้านการอนุรักษ์ป่าและราคา งานเข้าเดือยแบบที่ถอดซ่อมได้ทำให้เก้าอี้อายุเจ็ดสิบปียังนั่งได้และขัดใหม่ได้ ส่วนสัดส่วนของทรงผ่านการทดสอบด้วยเวลามาแล้วเจ็ดสิบปีโดยยังไม่เชย ชั้นที่สองคือกลไกตลาดล้วน ๆ ของแท้จากยุคนั้นมีจำนวนจำกัดตายตัวและลดลงทุกปีตามการเสียหาย ในขณะที่ความต้องการเพิ่มตามความสนใจในงานออกแบบทั่วโลก สมการเดียวกับงานศิลปะและนาฬิกาสะสม
ตลาดนี้มีระเบียบที่มือใหม่ต้องเรียนก่อนควักเงิน ของที่มีมูลค่าในตลาดโลกมีสองสาย สายแรกคืองานวินเทจจากยุคผลิตจริง มีตราโรงงาน หมายเลขรุ่น และประวัติที่ตรวจสอบได้ สายที่สองคืองานผลิตใหม่จากโรงงานที่ถือลิขสิทธิ์แบบอย่างถูกต้อง เช่น Carl Hansen หรือ Fritz Hansen ทั้งสองสายมีตลาดมือสองรองรับ ส่วนงานที่ทำทรงเหมือนแต่ไม่มีลิขสิทธิ์ ต่อให้ประกอบดีแค่ไหน ก็จบที่ตัวเราเพราะไม่มีตลาดรอรับ เอกสารและป้ายกำกับจึงเป็นโฉนดของเฟอร์นิเจอร์ นักสะสมเช็กก่อนดูความสวยด้วยซ้ำ
เราไม่ได้ชวนให้มองเก้าอี้เป็นพอร์ตลงทุน และควรพูดข้อจำกัดให้ครบ ตลาดของสะสมทุกประเภทมีความเสี่ยงจากรสนิยมที่เปลี่ยน สภาพคล่องต่ำเพราะขายไม่ได้ในวันเดียว และมีต้นทุนการดูแลรักษาที่ไม่มีในสินทรัพย์ทางการเงิน ใครที่ซื้อเก้าอี้เพราะหวังกำไรอย่างเดียว มีเครื่องมืออื่นที่ทำงานนั้นได้ดีกว่ามาก
สิ่งที่เราคิดว่ามีค่ากว่าคือแนวคิดที่ตลาดนี้พิสูจน์ให้เห็น ของที่ออกแบบดี ทำจากวัสดุจริง และซ่อมได้ จะไม่กลายเป็นขยะ มันแค่เปลี่ยนบ้านไปเรื่อย ๆ พร้อมกับราคาที่ติดตัวไปด้วย การซื้อเฟอร์นิเจอร์ดีสักชิ้นจึงใกล้เคียงการย้ายเงินไปเก็บไว้ในรูปอื่นมากกว่าการใช้เงินให้หมดไป ต่างจากของถูกที่จ่ายแล้วมูลค่าหายไปกับการใช้งานภายในไม่กี่ปี
คำแนะนำที่ปฏิบัติได้จริงคือเริ่มจากชิ้นเดียว เลือกของที่ใช้ทุกวันเป็นชิ้นแรก เก้าอี้ทำงาน เก้าอี้หัวโต๊ะกินข้าว หรือโคมไฟข้างเตียง แล้วยอมจ่ายในระดับที่มันจะอยู่กับเราไปยี่สิบปี ที่เหลือในห้องเป็นของธรรมดาไปก่อนได้ ประสบการณ์ที่คนทำเรื่องนี้เล่าตรงกันคือของดีชิ้นเดียวในห้องจะเริ่มสอนตาเราใหม่ทั้งห้องครับ แล้วการซื้อครั้งถัดไปจะยากขึ้นด้วยเหตุผลที่ดี คือเรารู้แล้วว่าของที่ดีจริงให้ความรู้สึกอย่างไร
