ก่อนขึ้นโครงสร้างอาคาร ทีมงานเพาะพืชท้องถิ่นไว้รอในพื้นที่ก่อนแล้ว
Heritance Kandalama ริมอ่างเก็บน้ำกันดาลามาในศรีลังกา สร้างเสร็จปี 1994 เป็นงานของ Geoffrey Bawa มี 152 ห้อง สูง 6 ชั้น อยู่ห่างจากดัมบุลลา 12 กิโลเมตร ถนนส่วนตัวที่ลาดขึ้นไปหาล็อบบี้ยาว 2.7 กิโลเมตร วัสดุหลักคือไม้ Kaduru กับกระเบื้องดินเผาทำมือ
สามสิบปีผ่านไป พืชที่ปลูกรอไว้ขึ้นคลุมอาคารไปแล้วเกือบทั้งหลัง จนมองจากอ่างเก็บน้ำแล้วแทบแยกไม่ออกว่าตรงไหนเป็นตึกตรงไหนเป็นป่า
นั่นคือแผน
เสร็จไม่หมดโดยตั้งใจ
Bawa ออกแบบให้อาคารบางส่วน “ยังไม่เสร็จ” เพื่อเปิดที่ให้ธรรมชาติเข้ามาทำงานต่อ ก้อนหินธรรมชาติที่อยู่ในที่ตั้งเดิม เขาไม่ระเบิดออกสักก้อน ปล่อยให้มันอยู่ตรงนั้นแล้วให้อาคารเดินอ้อม บางก้อนทะลุเข้าไปอยู่ในตัวอาคารและกลางทางเดินเลย
มีเรื่องเล่าที่โรงแรมบันทึกไว้เอง ตอนก่อสร้าง วิศวกรทักว่าถ้าเดินตามทางเดินนี้ตอนมรสุมแล้วจะเปียก Bawa ตอบสั้น ๆ ว่าอยู่ในป่าแล้วฝนตก ก็ต้องเปียก
ภายหลังมีการสลักลายรูปสัตว์บนพื้นทางเดินเพื่อกันลื่นในหน้าฝน แก้ปัญหาที่ปลายทาง โดยไม่ย้อนกลับไปแก้ที่ตัวความคิด
ทำไมบ้านที่กันธรรมชาติออกหมดถึงเหนื่อย
บ้านที่ตั้งเป้าจะควบคุมทุกอย่างต้องออกแรงตลอดเวลา
ใบไม้ร่วงลงระเบียงคือปัญหาที่ต้องกวาด ตะไคร่ขึ้นตามผนังคือปัญหาที่ต้องขัด ต้นไม้ที่โตเกินคือปัญหาที่ต้องตัด รอยด่างบนไม้ที่โดนแดดคือปัญหาที่ต้องทา ทุกอย่างที่เปลี่ยนไปตามเวลากลายเป็นงานค้างที่ไม่มีวันจบ
บ้านที่ยอมให้ธรรมชาติเข้ามาบางส่วน จะย้ายของหลายอย่างจากคอลัมน์ปัญหาไปอยู่คอลัมน์คุณสมบัติ
ผนังปูนเปลือยที่เปลี่ยนสีตามความชื้น พื้นไม้ที่สีเข้มขึ้นเรื่อยตรงที่คนเดินบ่อย ทองเหลืองที่หมองลงจนได้ผิวของมันเอง ของสามอย่างนี้ไม่มีวันที่เสื่อม มันมีแต่วันที่เปลี่ยน
เส้นแบ่งอยู่ตรงที่ว่าเราเลือกวัสดุที่แก่เป็นหรือเปล่า ถ้าเลือกถูก การปล่อยคือการดูแล ถ้าเลือกผิด การปล่อยคือการทิ้ง
เลือกอะไรได้บ้างในบ้านคนเมือง
ไม่ต้องมีป่าถึงจะใช้หลักนี้ได้
ปลูกก่อนแต่ง ถ้ากำลังจะทำสวนหรือระเบียง ให้ต้นไม้ลงก่อนของตกแต่ง ต้นไม้ต้องการเวลาที่ของอย่างอื่นไม่ต้องการ ปลูกวันนี้กับปลูกปีหน้า ต่างกันหนึ่งปีของการเติบโตที่ซื้อคืนไม่ได้
เลือกพันธุ์ที่อยู่ได้เองในสภาพจริงของบ้าน แดดกี่ชั่วโมง ลมแรงแค่ไหน มีคนรดน้ำสม่ำเสมอไหม ตอบสามข้อนี้ก่อนเข้าร้านต้นไม้ จะได้ไม่ต้องซื้อซ้ำทุกไตรมาส
เก็บของเดิมในที่ดินไว้ ต้นไม้ใหญ่ที่มีอยู่แล้วในที่ดิน มีค่ามากกว่าต้นใหม่ทุกต้นที่ซื้อมาลง เพราะรากมันตั้งตัวแล้ว และร่มเงาของมันคือเครื่องปรับอากาศที่ทำงานฟรีไปอีกหลายสิบปี
ยอมให้บางมุมไม่เรียบร้อย มุมที่ใบไม้ร่วงลงแล้วปล่อยไว้ได้ ผนังที่มีคราบน้ำฝนเป็นทางแล้วไม่ต้องทาทับ ของพวกนี้ทำให้บ้านดูมีอายุจริงแทนที่จะดูเหมือนภาพเรนเดอร์
ราคาของแนวคิดนี้
โครงการนี้ไม่ได้ผ่านมาแบบไร้ข้อโต้แย้ง ตอนเสนอมันมีข้อพิพาททั้งเรื่องระบบนิเวศและผลกระทบต่อชุมชนรอบข้าง และเปิดกิจการด้วยพนักงานท้องถิ่นแปดสิบคนที่แทบไม่มีประสบการณ์โรงแรมมาก่อน
ในปี 2000 มันกลายเป็นโรงแรมแห่งแรกของโลกที่ได้ LEED และเป็นอาคาร LEED แห่งแรกนอกสหรัฐอเมริกา ต่อมาเป็นโรงแรมแห่งแรกในเอเชียที่ได้มาตรฐาน Green Globe
การปล่อยให้ธรรมชาติเข้ามา จึงไม่ใช่การไม่ทำอะไร มันคือการตัดสินใจว่าจะไม่ทำอะไรตรงไหน และการตัดสินใจแบบนั้นใช้ความคิดมากกว่า
สัปดาห์นี้ทำอะไรได้
เดินสำรวจบ้านแล้วหาสามอย่างที่กำลังสู้กับธรรมชาติอยู่ทุกสัปดาห์
ถามทีละอย่างว่าถ้าปล่อยไว้หกเดือน มันจะแย่ลงหรือแค่เปลี่ยนไป
ข้อที่คำตอบคือแค่เปลี่ยนไป ให้เลิกสู้กับมัน แล้วเอาแรงที่เหลือไปลงกับข้อที่จะแย่ลงจริง
แหล่งอ้างอิง — บล็อกของ Heritance Hotels ผู้บริหารโรงแรม · ArchEyes · World-Architects อ้างข้อมูลจาก Geoffrey Bawa Trust · US Green Building Council · Daily News ศรีลังกา · Sunday Times ศรีลังกา
หมายเหตุ — ปีสร้างเสร็จมีหลายชุดในสื่อ บทความนี้ใช้ 1994 ตามคลังเอกสารของ Bawa Trust และวันครบรอบที่โรงแรมนับเอง · ตัวเลขความยาวอาคารพบในแหล่งเดียวและไม่ระบุที่มา บทความนี้จึงใช้ระยะถนนทางเข้าแทน
