ที่ซอยนาจอมเทียน 8 พัทยา มีร้านที่รับลูกค้าวันละสองโต๊ะ ค้นชื่อในแผนที่แล้วไม่เจอ เพราะหมุดจะพาไปจอดหน้าร้านไต๋อวน ร้านอาหารทะเลของญาติอีกบ้านหนึ่ง วิธีดูว่าโต๊ะไหนคือโต๊ะที่จองไว้ ให้มองหาแจกันสีชา
ร้านนั้นชื่อปลาดิษฐ์
จำนวนที่นั่งกำหนดบทสนทนา
สิ่งที่ติดอยู่ในความจำจากมื้อนั้นไม่ใช่เรื่องอาหาร แต่เป็นเรื่องเวลา เมื่อร้านรับแค่สองโต๊ะ ก็ไม่มีแขกคนไหนรอต่อโต๊ะอยู่ข้างหลัง ไม่มีใครต้องรีบลุก มื้อนั้นจึงค่อย ๆ เดินไปตามจังหวะของคนที่นั่งอยู่ ไม่ได้เดินตามจังหวะของร้าน
เรื่องนี้ย้ายกลับมาที่บ้านได้ตรง ๆ โต๊ะกินข้าวสิบสองที่นั่งกับโต๊ะหกที่นั่งไม่ได้ต่างกันแค่ขนาด มันให้ชีวิตคนละแบบ โต๊ะใหญ่ทำให้บทสนทนาแตกเป็นวงย่อย คนหัวโต๊ะกับคนท้ายโต๊ะแทบไม่ได้คุยกัน มื้อนั้นเลยกลายเป็นงานเลี้ยงขนาดเล็ก ส่วนโต๊ะหกที่นั่งบังคับให้ทุกคนอยู่ในบทสนทนาเดียวกัน จะชอบหรือไม่ชอบก็ต้องอยู่
บ้านส่วนใหญ่เลือกโต๊ะจากจำนวนแขกสูงสุดที่คิดว่าจะมี ทั้งที่ควรเลือกจากจำนวนคนที่กินข้าวด้วยกันทุกวัน แล้วค่อยหาวิธีรับแขกเป็นครั้งคราวเอาทีหลัง
วิธีที่ร้านเล็กใช้ กับที่บ้านหยิบไปใช้ได้
ที่บ้านสวนลุงไข่ บนเกาะสมุย ทางเข้าเป็นถนนเล็กลอดดงมะพร้าวจนคนขับรถมาครั้งแรกมักไม่แน่ใจว่ามาถูกทาง ร้านไม่รับคนที่เดินเข้ามาเอง ต้องจองล่วงหน้าและโอนมัดจำสี่สิบเปอร์เซ็นต์ เพราะทางร้านต้องเตรียมวัตถุดิบตามจำนวนคนไว้ก่อน
กติกาข้อนี้ฟังดูเข้มงวด แต่มันคือกติกาเดียวกับที่บ้านใช้มาตลอดโดยไม่เคยเรียกชื่อ คนทำกับข้าวที่บ้านก็ต้องรู้จำนวนคนล่วงหน้าเหมือนกัน ความต่างคือที่ร้านเขาเก็บมัดจำ ส่วนที่บ้านคนทำกับข้าวรับความเสี่ยงไว้เอง
อีกข้อที่หยิบมาใช้ได้คือครัวเปิดที่ปรุงให้เห็นตรงหน้า ทั้งสองร้านทำแบบนี้ และผลที่ได้ไม่ใช่ความบันเทิง แต่เป็นการที่คนกินได้เห็นว่ามื้อหนึ่งใช้แรงเท่าไหร่ บ้านที่ครัวมองไม่เห็นจากโต๊ะกินข้าว มักมีคนกลุ่มหนึ่งที่ไม่เคยรู้เลยว่าอาหารมาถึงโต๊ะได้อย่างไร
ขนาดที่พอดีคือขนาดที่ทำให้คนไม่รีบลุก
มื้อที่ปลาดิษฐ์ เราถอดรองเท้านั่งบนผืนทราย มีลมเย็นพัดตลอด เดินสามก้าวก็ถึงน้ำทะเล เชฟเดินมาเล่าที่มาของแต่ละจานระหว่างเสิร์ฟ เมนูตอบล่วงหน้าไม่ได้เพราะขึ้นกับสิ่งที่เรือเล็กจับได้ในเช้าวันนั้น
ของพวกนี้ทำให้มื้อยาวขึ้น ไม่ใช่เพราะอาหารเยอะ แต่เพราะไม่มีอะไรมาเร่ง
บ้านที่อยากให้คนกินข้าวด้วยกันนานขึ้น ต้องแก้ที่โครงสร้างของมื้อ ไม่ใช่แก้ที่การชวน โต๊ะที่พอดี ไฟที่ไม่จ้าเกิน ครัวที่มองเห็น และของที่ทยอยมาแทนที่จะมาพร้อมกันทั้งหมด สี่อย่างนี้ทำงานได้มากกว่าประโยคที่ว่าวันนี้อยู่กินข้าวเย็นด้วยกันนะ
